WORD DOCUMENT

 

LANDELIJKE  BASISTRAINING VOORLICHTING COC

 

THEORIE

 

DE VOORBEREIDING VAN EEN VOORLICHTING

 

Doelgroep (analyse):

• Aan welke doelgroep ga je voorlichting geven?
• Wat weet je over de doelgroep:
  • Hebben ze zelf gekozen voor de voorlichting?
  • Wat voor vragen leven er in deze groep over homosexualiteit?
  • Staan ze positief tegenover de voorlichtig?
• Jijzelf en de doelgroep:
  • Ken je de doelgroep?
  • Heb je ervaring met deze doelgroep?
  • Heb je er zin in om deze groep voorlichting te geven, waarom wel/niet?

 

Doel:

• Een doel moet in principe concreet, meetbaar en haalbaar zijn;
  • Wat wil je met de voorlichting bereiken?
  • Op welke termijn wil je dit bereiken?
  • Hoe weet je dat je doel bereikt is?
• Het doel kan liggen op het gebied van:
  • kennis: wat weten mensen als ze door jou zijn voorgelicht?
  • attitude: welke houding hebben ze ten aanzien van homosexualiteit na de voorlichting?
  • vaardigheden: wat kunnen / beheersen mensen na de voorlichting?

 

Bij het bepalen van je doel is het belangrijk dat je goed naar je doelgroep kijkt: als je een groep leerlingen voorlicht, ben je bezig met hun houding t.a.v. homosexualiteit; als je docenten voorlicht, ben je ook wel met hun houding bezig, maar het uiteindelijke doel is bijv dat zij voorlichting gaan geven aan de leerlingen. Dus bij de laatste groep zal je meer doelen op het gebied van vaardigheid formuleren.

 

Thema:

• Welke thema’s op het gebied van homosexualiteit wil je met name behandelen in de voorlichting?

 

Werkwijze:

• Welke strategie wil je gebruiken in de voorlichting; bijv. confronteren of juist meegaan met de voor te lichten groep?
• Op welke manier wil je de gestelde doelen bereiken?
• Welke werkvorm of openingsvorm wil je gebruiken en kan dit ook wat betreft de tijd die je voor je voorlichting hebt?

 

Materiaal:

• Welk materiaal heb je nodig in de voorlichting (video, flap-over) en lukt dat ook binnen de situatie om dit materiaal te krijgen?

ALGEMENE LESOPZET

Beginsituatie:

Inventariseer de beginsituatie van de leerlingen door hiernaar te vragen bij de docent of voorlichters die eerder op die school geweest zijn. Maak ook gebruik van je eigen ervaring met vergelijkbare klassen op andere scholen. Grof gezegd valt een klas uiteen in de volgende 3 groepen leerlingen:

• een aantal leerlingen heeft een beeld over homosexualiteit, gebaseerd op beeldvorming vanuit de media
• een aantal leerlingen heeft een beeld over homosexualiteit vanuit hun geloofopvoeding
• een aantal leerlingen kent homosexualiteit vanuit de directe omgeving

 

Doel:

Bedenk wat je doelen zijn voor de betreffende klas. Dit kan per kias en per school verschillen, maar meestal komen de volgende doelen naar voren:

• homosexualiteit een gezicht geven (persoonlijk maken) door leerlingen de mogelijkheid te geven met openlijke homosexuelen (de voorlichters) te praten
• de leerlingen leren hun eigen vooroordelen te zien en eventueel te herzien
• de homosexuele leerling identificatiemogelijkheden aanreiken

 

Voorbereiding:

Voor aanvang van de les dienen enkele zaken geregeld te zijn. Dit zijn onder meer:

• tafels en stoelen in de gewenste positie zetten
• zorgen voor benodigde materialen: krijtjes, blaadjes, video, etc, etc.
• adres van het COC en de namen van de voorlichters en het woord homosexualiteit op het bord zetten
• folders klaarleggen

 

De les zelf:

De leerlingen zijn de klas nu binnengekomen, zitten op hun plek en de voorlichting begint. Een

standaard lesopzet zoals die veel gebruikt wordt, ziet er als volgt uit:

• Voorlichters stellen zich kort voor: 2 minuten.
• COC-praatje: korte uitleg over wat het COC is en wat het zoal doet: 3 minuten
• Kort aangeven hoe de rest van de les eruit zal gaan zien
• Openingsvorm: 10-20 minuten
• Discussie en vragen naar aanleiding van de openingsvorm: ca. 20 minuten
• Afsluiting: indien van toepassing melden waar we in het tweede lesuur mee verder gaan, anders bedanken voor de aandacht, wijzen op folders en telefoonnummer en/of website op bord: ca.2 minuten

 

Evaluatie:

Na de les dienen enkele zaken even langsgelopen te worden:

• Noteren wat wel en niet aan bod is geweest indien er een tweede uur volgt (en deze info doorgeven aan de voorlichters die het tweede uur doen, als je dat zelf niet bent)
• Korte evaluatie: was de beginsituatie goed ingeschat, zijn de doelen bereikt, was de voorbereiding goed, hoe verliep de voorlichting, was de samenwerking tussen de voorlichters goed, etc, etc.

 

DE INLEIDING

 

Informatie die je altijd geeft in je inleiding:

• Je eigen naam.
• Dat je zelf homosexueel of bisexueel bent.
• Dat je vanuit het COC voorlichting geeft.
• Waarom deze voorlichting er is.
• Wat het COC is en doet: let hierbij op dat je je op de voor te lichten groep richt. Dat wil zeggen, dat als je voorlichting aan bijvoorbeeld jongeren geeft, het voor hen informatief is om meer te weten over activiteiten speciaal voor jongeren.
• Het programma van de voorlichting.
• Dat de groep zich niet gegeneerd hoeft te voelen om vragen te stellen. (Als het over jouw grens gaat als voorlichter maak je dat wel duidelijk)
• Dat je vanuit je eigen ervaring praat en dat dit niet geldt voor alle homo’s; dat wil zeggen eigen ervaring niet generaliseren.
• Zorg ervoor dat begrippen (monogaam, heterosexueel en dergelijke) die in de voorlichting gebruikt worden, bekend zijn bij de voor te lichten groep.

 

Facultatief, naar eigen inzicht kun je nog melden:

• Je leeftijd.
• Je dagelijks werk of de opleiding die je volgt. Als je allebei een ingewikkelde studie doet, die alleen maar vragen oproept, bedenk dan of dit wel handig is om te vertellen
• Je leefsituatie, ook hierbij nadenken of wat je vertelt functioneel is. Informatie die je hier geeft, kan je verderop in de voorlichting gebruiken. Als je met twee personen bent, kun je ervoor kiezen om hier verschillende leefsituaties aan te geven (partner, kinderen, in het rond sexend).
• COC geschiedenis: zie A4-tje met de geschiedenis, bekijk wat je bruikbaar vindt.
• Dat voorlichting geven vrijwilligerswerk is.

 

Tips:

• Zet het telefoonnummer en adres van het dichtstbijzijnde COC of Homogroep en van eventuele andere ontmoetingsgelegenheden duidelijk zichtbaar op het bord en laat dit de hele voorlichting staan. Vermeld ook een of meer nuttige web-sites (zie adressen overzicht achterin).

 

OPENINGSVORMEN VOOR COC-VOORLICHTINGEN

 

Onder openingsvormen worden verstaan al die lesvormen die gebruikt kunnen worden om een voorlichting te starten, nadat de voorlichters zich voorgesteld hebben en er eventueel iets over het COC verteld is. Een openingsvorm kan een verhaal, een vragenrondje, een spel of een andere activiteit zijn.

 

Een openingsvorm is letterlijk bedoeld om de voorlichting te openen, dit houdt in:

·         in letterlijke zin: het gesprek starten,

·         in figuurlijke zin het gesprek starten: inventariseren wat er zoal leeft in de groep, m.a.w. wat je gesprekstof is. Zijn er bijvoorbeeld vragen of vooroordelen en wat is de houding van de groepsleden en hoe is de sfeer binnen de groep?

 

Op de volgende pagina’s volgt een opsomming van allerlei mogelijke openingsvonnen. Telkens wordt heel kort iets aangegeven over het doel, de methode en de groep waarvoor de vorm geschikt is. De beschrijvingen dienen slechts om je op een idee te brengen. Ontwikkel je favoriete openingsvorm met je eigen groep verder en probeer deze uit binnen de groep voordat je er de klas mee ingaat. Succes!

 

HET ROLLENSPEL

 

Doel:

• warming-up voor een discussie
• zelf ervaren van (de consequenties van) bepaalde gedragswijzen

 

Behalve gespreksstof kan een rollenspel dus ook een emotionele geladenheid opleveren bij de spelers, maar ook bij de rest van de klas. Daarom moeten er bepaalde eisen gesteld worden aan de spelsituatie en aan de spelbegeleiding.

 

Over de spelsituatie:

De spelsituatie moet voor alle spelers veilig zijn, zodat ze iets van zichzelf durven te geven. Als die veiligheid er inderdaad is, zullen er zich zeker spelers aanmelden. Gebeurt dit niet, dan moet er niet ‘gepushed’ worden; er is een verschil tussen mensen over een drempel helpen en mensen over hun grenzen trekken. Dat laatste is een slecht uitgangspunt voor het spel. Gezien het tweede genoemde doel (het zelf ervaren) kan het erg functioneel zijn een leerling(e) de rol te laten spelen van de homo. Dit echter alleen als iemand zich er zelf voor aanmeldt. Als iemand door de klas naar voren wordt geschoven voor deze rol, kan dit voor die persoon erg bedreigend zijn. Op zo’n suggestie van de klas moet dus zeker niet worden ingegaan.

 

Over de spelbegeleiding:

Hiertoe horen een aantal taken: de introductie van het spel, de instructie voor het spel, de spelleiding en de nabespreking van het spel.

 

1. De introductie:

• Leg uit waarom is gekozen voor een rollenspel, nl. als aanzet tot een discussie over hoe er al of niet op deze school over homosexualiteit wordt gepraat.
• Leg uit wat een rollenspel is: Het spelen van een verzonnen situatie, die echter wel echt zou kunnen plaatsvinden. Daarbij krijgen een aantal leerlingen rollen, d.w.z. een korte beschrijving van een situatie en hoe de speler zich daarin kan gedragen, waarbij alle ruimte is om verder te fantaseren bij deze omschrijving en dat uit te spelen.
• Vertel de procedure: het spel wordt gespeeld en daarna wordt gediscussieerd over de situatie, dus niet over hoe de spelers hun rol hebben gespeeld. Besproken wordt o.a. hoe reeël de gespeelde situatie zou zijn voor deze school, hoe andere leerlingen zouden reageren op zo’n situatie, etc.

2. Instructie voor het spel:

• Vertel kort iets over de spelsituatie; zeg hoeveel mensen er nodig zijn, typeer heel kort de verschillende rollen.
• Vraag per rol, spelers/speelsters.
• Laat de spelers de rol rustig doorlezen, vraag hen of alles duidelijk is, benadruk nogmaals dat zij er van alles omheen kunnen verzinnen en dat ze daar nu ook even de tijd voor krijgen.
• Geef de spelers de tijd zich de situatie voor te stellen en vraag ondertussen met nadruk aan de klas rustig te zijn tijdens het spel.
• Maak duidelijk waar de spelsituatie is, eventueel door dit te markeren met bijv. stoelen en tafels en vraag de spelers het spel te beginnen.

 

 

3. De spelleiding

·         Volg het spel alert, zodat je in kunt grijpen zodra het ‘uit de hand loopt’.

·         Geef tijdig aan wanneer je wilt, dat het spel ten einde gaat lopen. Dat is het geval als er voldoende zaken aan bod zijn gekomen om in een discussie op voort te kunnen bouwen. Laat het spel niet meer dan 10 (bij een lesuur van 50 minuten) of 15 (bij een lesuur van 100 minuten) minuten duren. Kondig het aflopen van het spel aan in een spreekpauze van de spelers.

·         Help de spelers weer uit hun rol te komen door hen - voor ze naar hun zitplaatsen teruggaan - om een eerste reactie te vragen: Hoe vonden ze het om mee te spelen, wat vonden ze van de loop van het spel?

 

4. De nabespreking

·         Vraag de klas om eerste reacties op het spel: Was het een realistische situatie, waren het realistische reacties? Ook hier is het belangrijk eerst de spelers zelf hierover te laten praten.

·         In het gesprek dat hierna volgt, moet verder gepraat worden over de situatie van homosexuele leerlingen op deze school en de reacties daarop van leerlingen, docenten en de schoolleiding. Ook kan ingaan worden op de houding van ouders t.a.v. homosexualiteit. Het gesprek kan op verschillende manieren worden gestructureerd:

o        De voorlichters stellen zelf vragen die ze van te voren hebben opgesteld over de situatie op school.

o        De voorlichters stellen zelf vragen, waarbij ze spontaan ingaan op punten, die ze uit het rollenspel hebben gehaald.

o        De voorlichters wachten de vragen van de klas af, al of niet n.a.v. het rollenspel.

 

Als voorbeeld voor een rollenspel zouden de hierna besproken cases kunnen worden gebruikt.

CASES

Cases zijn situaties rond een zo concreet mogelijk probleem. Ze kunnen in een groep gebruikt worden door naar mogelijke oplossingen van het probleem te vragen. Hierdoor komt de discussie op gang. Gedurende een voorlichting kunnen zo meerdere cases gebruikt worden. Dit kan klassikaal, maar bij groepen die gewend zijn zelfstandig te werken, kunnen er ook kleinere sub-groepjes gevormd worden waarin de leerlingen onderling met een case aan de slag gaan. Cases kunnen ook uitgebreider beschreven worden en dan gebruikt worden voor een rollenspel (zie ook ‘het Rollenspel’).

 

1. Je bent personeelsfunctionaris bij V&D. Er komt een jongen voor de muziek afdeling solliciteren. Hij heeft geblondeerd haar, een Ricky Martin T-shirt aan en je meent zelfs wat oogschaduw te kunnen ontdekken. Hij is een ervaren kracht. Neem je hem aan?

 

2. Je hebt een goede vriend(in), waarmee je altijd huiswerk maakt. Op een avond vlot het niet zo. ‘Wat is er?’ vraag je. Hij/zij zegt dat er iets is wat hij/zij niet durft te vertellen. Na enig aandringen komt de aap uit de mouw. Hij/zij gelooft dat hij/zij homo/lesbisch is. Wat is het eerste wat je zegt? Hoe wordt de relatie tussen jullie in de toekomst?

 

3. Je dochter komt thuis met het verhaal dat de nieuwe lerares lesbisch is. Hoe reageer je? Even later belt de moeder van haar vriendin op met de opmerking dat de nieuwe docente een gevaar is voor de jeugd en dat homosexualiteit een gruwel Gods is. Hoe reageer je op dit telefoontje?

 

4. Je zit in de gemeenteraad waar over een nieuwe burgemeester wordt gesproken. Een van de kandidaten is lesbisch. Jij moet als eerst, onvoorbereid, hierover het woord voeren. Wat ga je zeggen?

 

5. Je docente Frans gaat met zwangerschapsverlof. De vervangster is duidelijk lesbisch. Twee meisjes doen daar erg opgewonden over en menen voortdurend door haar aangekeken te worden. Zij willen daarover klagen bij de conrector en vragen jou, als klassenvertegenwoordiger/ster om mee te gaan. Wat is jouw standpunt?

 

6. Er is een nieuwe leerling, die ook op de klassenavond is uitgenodigd bij jou thuis. ledereen komt met partner. De nieuwe leerling, een jongen, belt aan en staat met een vriend voor de deur. Iedereen is al in de kamer. Je laat de jongens binnen en iemand roept, met ‘slap-handje’ gebaar: ‘Zeg, heb jij je broer meegenomen?’. Wat doe je in dit geval?

 

7. Je ziet het volgende in de winkelstraat: twee vriendinnen lopen gearmd en zoenen elkaar innig. Een paar jongens en meisjes begint te schelden en een van de lesbische meisjes krijgt een schop. Hoe reageer je en hoe zou je willen reageren? (Vraag hierbij door wat je zou doen als het je buurmeisje of je eigen zusje zou zijn.)

 

8. Een meisje woont op een bij jou gehuurde kamer aan de straatkant. Op een middag zie je dat voor haar raam een Gay-Games-poster hangt. Vind je dat een goed idee van je huurster?

 

9. Je zit op een sportclub. Via praatjes weet je dat de keuringsarts homo is. Je moet worden gekeurd. Wat denk je, als je van hetzelfde geslacht bent als de arts en wat denk je als dat juist niet het geval is? Je huisarts mag je ook keuren. Waar kies je voor?

 

10. Je verhuurt je bovenetage. Twee jongens met de krant, vers van de pers, in de hand staan voor je deur. Een komt zeer verwijfd over, is opvallend gekleed en heeft een geaffecteerde stem. De ander is juist heel anders, heel ‘gewoon’. Verhuur je je kamers aan deze jongens? Zo ja, hoe ga je dan met je huurders om? Zo nee, wat zijn jouw ideale huurders?

 

11. Naast jullie komen twee vrouwen wonen. Op straat maak je even kennis. Een van de vrouwen heeft twee kinderen uit een stukgelopen huwelijk. Wat vind je van zo’n situatie in verband met de opvoeding van de kinderen? En wat als het twee mannen betrof?

 

12. Je hebt problemen thuis, op school en met je vriend/in. Je wil hierover praten met een psycholoog of zoiets. Kan dat als hij/zij homo is? Waarover kan je wel en waarover niet praten?

HET ENVELOPPENSPEL

Doel:

·        het zich inleven in de positie van homosexuelen

·        duidelijk maken hoe weinig de meesten van homosexualiteit afweten

 

Methode:

De voorlichters geven van tevoren duidelijk aan, dat het een spel betreft; zij (de voorlichters) spelen de onwetende, nieuwsgierige hetero’s en de leerlingen spelen de alwetende homo’s. Het spel bestaat uit kaartjes, waarop vragen staan, die vaak aan homo’s gesteld worden. Elk kaartje zit in een gesloten envelop. Elke leerling krijgt 1 envelop, die (nog) niet geopend mag worden. Nummer 1 opent zijn/haar envelop en stelt de vraag aan nummer 2, (de buurman of buurvrouw). Deze beantwoordt de vraag in de ik-vorm (alsof hij/zij homo/lesbisch is). Daarna wordt envelop 2 geopend en de vraag aan nr. 3 gesteld, enz. Als iemand de vraag niet kan of wil beantwoorden, dan beantwoordt een andere klasgenoot de vraag. De voorlichters vragen alleen verduidelijking en informatie n.a.v. de antwoorden die door de leerlingen gegeven worden. Het spel stopt wanneer de voorlichters dat willen; in ieder geval zeker 20 minuten voor het eind van de voorlichting. De voorlichters maken duidelijk, dat zij nu weer de homo’s zijn en de groep weer zichzelf. Gelegenheid tot vragen stellen en afronding. Het dient aan te bevelen de enveloppen te nummeren en de kaartjes op bepaalde volgorde in de enveloppen te doen; zo krijg je een logische volgorde van vragen en deze kunnen dan ook aangepast worden aan het niveau van de leerlingen.

 

Doelgroepen:

·        Schijntolerante of erg passieve groepen.

 

Voorbeelden van vragen:

·        Hoe weet je dat je homosexueel/lesbisch bent?

·        Hoe ben je er achter gekomen?

·        Vond je het erg of juist leuk?

·        Hoe reageerden je ouders?

·        Hoe komt het eigenlijk, door opvoeding?

·        Is het erfelijk?

·        Wat willen bisexuelen nou eigenlijk?

·        Hebben jullie andere hormonen?

·        Kan het weer overgaan?

·        Waarom noemen jullie jezelf potten en flikkers, dat zijn toch scheldwoorden?

·        Wat betekent die roze driehoek? Waarom draag je die?

·        Ben je wel eens verliefd geweest op iemand van het andere geslacht?

·        Ben je wel eens verliefd geweest op iemand die niet homo/lesbisch was?

·        Hoe komt het dat er nu opeens veel meer homo’s zijn dan vroeger?

·        Waarom zijn sommige homo’s getrouwd?

·        Kun je het ook op latere leeftijd worden?

·        Zouden jullie ook met elkaar willen trouwen?

·        Spreken jullie af wie het mannetje en wie het vrouwtje is?

·        Waarom is de ene homo verwijfd en de ander niet?

·        Verpesten die verwijfde homo’s het niet voor jullie?

·        Hoe herkennen jullie elkaar?

·        Als er echt zoveel homo’s zijn, waarom ken ik er dan zo weinig?

·        Komen jullie ook in ‘gewone’ disco’s en bars?

·        Wat doe je dan als je versierd wordt?

·        Zijn pedofielen ook homo’s? En travestieten? En transsexuelen?

·        Wat zun potenrammers? Waarom doen ze dat eigenlijk?

·        Waarom slaan homo’s nooit terug? Zijn ze slapper dan hetero’s?

·        Waarom lopen er zoveel potten mee in abortus-demonstraties?

·        Waarom hebben homo’s altijd zulke korte relaties?

·        Wat is AIDS?

·        Is een homosexuele leraar niet gevaarlijk voor de jongens in de klas?

·        Worden jullie gediscrimineerd?

·        Heb je dat zelf wel eens meegemaakt?

·        Waarom ontmoeten jullie altijd in parken en zo?

·        Vertel je het gewoon aan iedereen?

HET VRAGENRONDJE

Doel:

·        kort inventariseren in hoeverre men bekend is met homosexualiteit

·        iedereen even kort aan het woord laten komen

 

Methode:

Maak een rondje met de vraag: ‘hoe heet je, ken je homo’s in je eigen omgeving (buren, familie enz.) en heb je speciale vragen?’ De voorlichters komen terug op vragen en vragen verdere informatie als leden van de groep inderdaad homo’s kennen: ‘Hoe weet je dat, wat vind je ervan?’ Geschikt voor alle groepen. Het vragenrondje duurt ongeveer 10 minuten.

 

HET PERSOONLIJK VERHAAL

 

Doel:

·        de voorlichters presenteren als ‘mens van vlees en bloed’

·        groep herkenning bieden

 

Methode:

De voorlichters vertellen elk iets over hun leven: hoe en wanneer kwam je erachter dat je homo/bi bent; hoe reageerde je omgeving; hoe heb je nu je leven ingericht; enz. Afhankelijk van de groep kan er in het persoonlijk verhaal gevarieerd worden door onderdelen te benadrukken of juist weg te laten. Het persoonlijk verhaal wordt in ca. 5 minuten verteld. Deze werkvorm is geschikt voor alle groepen, mits serieus en niet erg agressief. Let op: bij groepen die niet gewend zijn over persoonlijke dingen te spreken, zoals bijvoorbeeld veel allochtone groepen, kan deze methode weerstand oproepen!

HET KRANTENBERICHT

Doel:

·        houding ten opzichte van homosexualiteit peilen

·        homosexualiteit als actueel thema onder de aandacht brengen

 

Methode:

Voorlichters nemen een recent krantenartikel mee en delen dit uit. Vervolgens krijgen de leerlingen tijd het artikel te lezen en er voor zichzelf even over na te denken. Hierna leiden de voorlichters de discussie. Onderwerpen die in de krant staan en geschikt zijn, zijn bijvoorbeeld openstelling van het burgerlijk huwelijk, Gay Games, discriminatie/pesten van homo’s op werk of scholen, maar ook een wetswijziging, kamervragen, demonstraties, etc etc. Centraal is de vraag: ‘Wat vind je van hetgeen er in de krant staat?’ Als variatie kun je ook een film, reclamespotje of uitzending van het journaal meenemen en laten zien. Deze methode is vooral geschikt voor luidruchtige groepen die het bestaan van homosexualiteit ontkennen als iets actueels waarover gesproken moet worden.

 

DE VIDEO: BURGER-INN

 

Doel:

·        de voorlichters presenteren als ‘mens van vlees en bloed’

·        groep herkenning bieden

·        homosexualiteit als actueel thema onder de aandacht brengen

 

Methode:

Er wordt een video vertoond met een homosexueel thema, bijvoorbeeld een videofilm over het plaatselijke COC, of de video Burger-Inn, die speciaal voor het gebruik bij voorlichtingen in multiculturele klassen is gemaakt. Zorg dat de video niet langer duurt dan ca. 15-20 minuten, anders blijft er te weinig tijd over voor nabespreken en vragen beantwoorden. De video vormt een inleiding die aanknopingspunten geeft om met de groep over door te praten. Bij Burger-Inn bijvoorbeeld over discriminatie, groepsdruk, relaties en vriendschap.

 

SCHELDWOORDEN

 

Doel:

·        stoom afblazen door de groep en wennen aan de voorlichters

·        door agressie heen prikken

·        vermijden van afstandelijke houding naar de voorlichters toe

 

Methode:

Alle bekende scheldwoorden worden net zo lang door de klas geschreeuwd tot ze alle op het bord gezet zijn door de voorlichters. De voorlichter start daarna met de vraag: ‘Hoe komt het dat al deze scholdwoorden er zijn?’ en ‘Waarom zijn er zo weinig scheldwoorden voor vrouwen?’ Daarna wordt ingegaan op de vraag waarom er gescholden, gepest en gediscrimineerd wordt en wat je daaraan kunt doen. Deze werkvorm is met name geschikt voor luidruchtige groepen waar homosoxualiteit een beladen onderwerp is.

 

HET ASSOCIATIESPEL

 

Doel:

·        kort inventariseren wat de houding is ten aanzien van homosexualiteit

·        pijlen van het kennis niveau over homosexualiteit

·        iedereen even kort aan het woord laton komen

 

Methode:

De voorlichters schrijven met grote letters ‘HOMOSEXUALIEIT’ op het bord. Vervolgens mondeling een rondje waarbij iedereen aangeeft waaraan hij of zij denkt bij het woord homosexualiteit. Dit mogen ideeën of oordelen zijn, maar ook vragen. De reacties worden op het bord geschreven en daarbij geordend zodat er groepen van verwante reacties ontstaan. Het vragenrondje kan ook schriftelijk, in dat geval worden de reactios opgelezen door de ene voorlichter en schrijft de andere ze op het bord. Let op: meld duidelijk dat er geen namen van menson op school genoemd worden, aangezien je ‘outen’ van medeleerlingen wilt voorkomen. Je kunt zeggon dat je geen namen wilt horen, omdat je zelf niemand hier op school kent. Na het inventariseren worden de reacties klassikaal besproken. Deze methode is geschikt voor alle groepen, behalve groepon die het moeilijk vindon om over hun eigen persoonlijke mening to praten (veelal bij allochtone groepen en groepen uit streng-Christelijke milieus). Het associatiospel duurt, exclusief het bespreken, 5-10 minuten. Goed bordgebruik is bij deze werkvorm erg belangrijk om structuur aan te kunnen brengen in alle reacties. Oefenen is belangrijk om handigheid te krijgen in het snel uitvoeren van deze werkvorm.

DE STARTERSMAP

Omgaan met veel informatie

In de praktijk blijkt dat veel startende voorlichters niet goed raad weten met alle informatie die ze over zich heen krijgen. Ineens blijken er zoveel onderwerpen te zijn waar je als voorlichter eigenlijk nog meer van af zou moet weten om beter antwoord te kunnen geven op vragen. Alleen al het enorme aantal instanties en organisaties die iets met homosexualiteit te maken hebben, is vaak niet in één keer te onthouden. Wij geven geen training over homosexualiteit, maar over voorlichting geven. Kennis over homosexualiteit doe je niet alleen op in een trainingsweekeind, maar krijg je door te lezen, met mensen te praten of door films en TV­programma’s te bekijken waarin homosexualiteit ter sprake komt. Er is ontzettend veel interessante informatie te vinden, maar als voorlichter hoefje lang niet alles te weten om een goede voorlichting te kunnen geven.

 

Belangrijke zaken bij de hand

Een tweede probleem is vaak om uit die berg inforrnatie snel en eenvoudig de gewenste informatie te vinden. Zeker in het begin zal het vaak nodig zijn gegevens op te zoeken. Daarnaast is het prettig als je bij een voorlichting, maar ook tijdens een vergadering ‘even snel’  het een of ander aan gegevens bij de hand hebt. Bijvoorbeeld voor die leerling die vraagt naar het telefoonnummer van de jongeren groep, of voor jezelf omdat je de inhoud van het COC­-praatje nog niet helemaal weet, maar ook om de lesbische buurvrouw die meer wil weten over geloof en homosexualiteit een folder te kunnen geven. Zo zijn er talloze momenten dat je als voorlichter informatie voor het grijpen zou moeten hebben. Een handig hulpmiddel hiervoor is de startersmap waarin veel belangrijke informatie verzameld is. De startersmap kan later eenvoudig uitgebreid worden met verslagen van trainingen en workshops zoals van deze training of die op de landelijke voorlichtingsdag. Ook krantenartikelen of folders kunnen in de map opgenomen worden. Een goed opgezette startersmap zou eigenlijk in iedere COC-afdeling aanwezig moeten zijn, zodat nieuwe voorlichters daar een kopie van kunnen maken en niet telkens zelf het wiel hoeft uit te vinden.

 

Vind je elgen systeem

ledereen werkt uiteindelijk met zijn of haar eigen systeem. Zie deze opzet voor een map dan ook als een voorbeeld van wat ons het noodzakelijke minimum lijkt en vul dit zelf later aan. In commentaar en suggesties zijn we uiteraard geïnteresseerd!

 

SUGGESTIES VOOR DE OPBOUW VAN EEN STARTERSMAP

 

Algemeen

• Neem een stevige multomap; hij moet immers een tijdje meegaan.
• Gebruik tabbladen en maak het jezelf hiermee makkelijk bij het bladeren.
• Zet die delen vooraan die je het meeste gebruikt (adressenlijsten en belangrijke telefoonnummers).

 

Inhoud van de startersmap

De volgende onderdelen blijken voorlichters in de praktijk vaker nodig te hebben. Deze delen zouden dan ook in de startersmap opgenomen kunnen worden:

• Ledenlijst van de voorlichtingsgroep met telefoonnummers, ook van reserve­voorlichters en evt. ouders als die meegaan bij voorlichtingen.
• Adressenlijst van de scholen waar regelmatig voorlichting gegeven wordt. Voeg hierbij ook de namen van de contactpersonen en een routebeschrijving (buslijnen en vertrek tijden).
• Lijst met namen, adressen en telefoonnummers van belangrijke homo-instanties zowel landelijk als in de regio: landelijk en plaatselijk COC, GGD, SAD-schorerstichting, SLOW, Kringen landelijk en plaatselijk, Orpheus, plaatselijke homo-horeca, Gay & Lesbian Switchboard, jongerengroep COC, bi-vereniging, Brown Blossom, Strange Fruit, CHJC, Homodok, etc. etc.
• Een lijst met boeken over homosexualiteit, geschikt voor leerlingen van middelbare scholen. Deze boeken kun je ook zeIf lezen natuurlijk!
• Een algemene lesopzet, uitgewerkt voor de verschillende typen lessen: enkel uur, blokuur, voortgezet onderwijs, HBO. Dit is het draaiboek van een standaard voorlichting voor de meest algemene groepen. In dit draaiboek (1 pagina is vaak al voldoende) staan in ieder geval de volgende onderdelen uitgewerkt: beginsituatie, doel, voorbereiding, inleiding, werkvorm, afsluiting, evaluatie.
• Takenlijst en jaaragenda met planning van de vaste scholen en andere activiteiten (braderieën, jaarmarkten, studenten-introdagen) en natuurlijk het jaarlijkse interne weekeind. Ook het werk achter de schermen (folders maken, stukjes schrijven, etc.) kun je hiermee een beetje over het jaar verdelen.
• Evaluatie-formulieren, zowel voor de klas als voor de voorlichters. Zorg voor voldoende kopieën!
• Informatie over openingsvormen; beschrijving van de vorm en evt. voorbeelden toevoegen: rollenspel, associatiespel, stellingenspel, enveloppenspel, etc.
• Een overzicht van de geschiedenis van het COC. Erg handig om eens goed bestudeerd te hebben, zodatje weet waar je het over hebt.
• Verslagen van trainingen en workshops en andere verzamelde informatie.
• Flyers en folders van je eigen COC of homogroep.

 

TRAINING VOORLICHTING COC         2 mei 2003

 

Mogelijke doelen om voorlichting te geven:

·        Homo-zijn gezicht geven

·        Veiligheid school

·        Vooroordelen bespreekbaar maken (+ wegnemen van vooroordelen)

·        Zelf een voorbeeld zijn: ‘ik ben homoseksueel en voel me veilig / OK’

·        Informatie geven, vragen die ze echt hebben beantwoorden

·        Eigen grenzen verkennen

·        Mijn verhaal vertellen

·        Ook voor die "ene" homo in de klas informatie geven

·        Discussie in groep laten ontstaan

·        Wat moet er gebeuren zodat je wel makkelijk kunt vertellen dat je homo bent.

·        Mensen laten nadenken

·        Vooroordelen van homo-leerling zelf wegnemen

·        Aangeven welke weg je als homo aflegt (ontdekken dat je homo bent).

·        Identificatiemogelijkheid bieden voor homo in klas

·        Zelfinzicht

·        Leren voor groepen te staan

·        Vooroordelen docent weghalen

·        Voor hetero's met homo-familielid

·        Open zijn

 

De inrichting van de voorlichting

 

• Voorbereiding

 

• Jezelf voorstellen
• Spelregels uitleggen
• COC-praatje houden
• Programma uitleggen

 

• Burger Inn / Associatiespel
• Persoonlijk verhaal !!!
• Vraaggesprek
• Stellingenspel/discussie
• Scheldwoordenspel
• Seksspel

 

Mogelijke vragen vanuit de klas:

• Relaties?
• Leukste jongen/meisje in de klas? Is te omzeilen door bekende nederlander te noemen.
• Hoe komt het dat je homo/lesbisch bent?
• Coming out verhaal.
• Irritant nichterig gedrag (eventueel vergelijking maken met voetbalsupporters/vandalen)
• Seksvragen
  • Vreemdgaan
  • Seksspeeltjes
  • Twee vrouwen samen is niks
  • Heb je (als lesbo) wel eens geprobeerd met een man
  • Het is vies (nee, geil is niet vies)
• Het is onnatuurlijk
• Religie & homoseksualiteit

 

Verschillende voorlichtingen:

 

VMBO (12 - 16 jaar)

• probleemgevallen
• niet luisteren
• geen/weinig contact
• direct
• variatie
• seks
• geen interactie in klas
• zoeken je grenzen
• taalgebruik
• paar mensen praten veel (de rest is stil)
• geen structuur
• verhaal COC ?
• goede voorbereiding nodig
• ervaring gewenst
• scheldwoordenspel om te ontladen

 

MBO Veiligheid (grote groep; 16+)

• direct
• gericht
• kunnen praten / conclusies trekken
• elkaar bereiken
• contact
• sociaal wenselijke antwoorden
• interactie in klas
• 40-50 % doet mee
• 2 uur
• video

 

HAVO/VWO

• sociaal wenselijke antwoorden
• stil
• interactie in klas (ook docent)
• ingaan op onderwerpen
• 50% doet mee
• bredere thema's

 

HBO/PABO

• meer werkvormen mogelijk
• gewend aan rollenspel/discussie
• doel is anders, maar ook basis (doel) is nog aanwezig
• (schijn-)tolerantie
• in de toekomst hier weer meer op richten

 

Basisschool

• heel positief/leuk
• er is een map hierover van Peter Dankmeyer
• groep 7
• taalgebruik

 

"Geloofsgroepen" + Maatwerk

• komen op eigen initiatief
• gaan naar COC/DWH
• meer groepen laten komen